Ek luister na die diep, warm stem van Laurika Rauch terwyl ek die hardnekkige kalkvlekke van ons storte afskrop. Sy het ’n besondere plek op my “Swiss Days”-speellys — my eie versameling liedjies wat my terugtrek na mense, plekke en herinneringe wat taal so dikwels nie kan vasvang nie. In verskillende fases van my lewe het haar musiek my deur baie teer, melancholiese seisoene gedra. Onlangs het haar lied Huis my gedagtes weer laat wegdryf. Dit het die deur oopgemaak vir ou herinneringe en nuwe besinning.

Soms skeur ʼn Huis in twee

Toe my middelste seun vyf was, is sy klein wêreld en sy gevoel van tuiste reeds deur egskeiding verdeel. Oor naweke, terwyl ek die kinders van een huis na ’n ander geneem het, het ons Laurika se Lisa se Klavier geluister. Hy het elke woord geken.

By sy kleuterskool het ’n reuse, ou boom die speelgrond geanker. Op moeilike dae het hy diep in sy takke ingeklim en sag vir homself gesing. Baie middae ná werk het ek hom daar gekry. Sy klein lyfie was opgevou in die groen blaredak. Hy het vasgeklou aan Laurika se woorde asof dit moes help om te herstel wat binne hom geskeur het. Daardie beeld het my nog nooit verlaat nie. Kinders het ’n merkwaardige instink om troos te vind waar hulle kan.

Om weer ’n Huis te bou

Nadat Charl en ek getrou het, het ons alles gedoen om ’n gevoel van huis vir ons hersaamgestelde gesin te skep. Dit moes ’n plek wees waar almal kan behoort, kon asemhaal en veilig voel.

Toe ons jare later van Kaapstad na Zürich verhuis het, was dit veel meer as om net totsiens te sê vir ’n huis. Dit was ’n afskeid van twintig jaar se behoort en veiligheid.

Om in die buiteland te woon verander jou begrip van Huis

Om in ’n ander land te woon vorm stilweg jou begrip van wat huis beteken. Huis is nie meer vasgemaak aan ’n fisiese plek nie. Jy vind dit in ’n bekende Afrikaanse stemnota, die reuk van ’n braai, ’n familievideo op WhatsApp, of ’n lied wat jou onverwags tref en die hele dag by jou bly.

Sommige dae voel ons woonstel in Switserland meer soos ’n toevlug as ’n tuiste. Dit is ’n tydelike skuiling terwyl sneeu teen die vensters druk en die wind deur die strate vee. Tog bly ons klein stukkies van Suid-Afrika in ons alledaagse lewe inwerk. Ons braai in die somer. Ons rakke vertoon dekor wat saam met ons oor kontinente gereis het. Op Sondae stroom ons ’n Afrikaanse erediens. Die nuwe Suid-Afrikaanse musiek wat familie stuur, vind sonder uitsondering sy plek op my “Swiss Days”-speellys.

Laurika vang die dieper betekenis van huis so mooi vas:

As jy my kom genees, na ‘n lang dag

Min binne-in wat ek nog moet verduidelik

Dis hoe ek weet dat ek nou by die huis is

Dis nie ′n adres nie

Dis jou mense wat jou huis is.

Ons skep Huis op verskillende plekke

Deesdae is dit moeilik om almal vir wie ons lief is op een plek bymekaar te kry. Ons kinders woon in verskillende dele van Suid-Afrika. Familie is wyd versprei. Die lewe beweeg aan.

Ons moes dus vir onsself uitmaak wat “huis” beteken. In plaas daarvan om te verwag dat almal na een familiehuis terugkeer, kies ons nou ’n bestemming en huur ’n plek groot genoeg vir ons almal, al is dit net vir ’n paar kosbare dae.

Ons het troues onder die Bosveldsterre gevier en gradeplegtighede in die Kaapse Wynlande. Verlede jaar het ons my ma se tagtigste verjaarsdag op die oewer van die Oranjerivier gevier, waar sy grootgeword het. Elke plek word deel van die familieverhaal.

Daar is altyd foto’s, té veel kos, goeie gesprekke en maklike lag. Sommiges sit lank ná almal gaan slaap nog by die vuur, omdat niemand regtig wil hê die saamwees moet eindig nie.

Ons volgende hereniging gaan in die skadu van Tafelberg plaasvind. Ons wil Kaapstad soos besoekers ervaar en het kaartjies vir die hop-on-hop-off-bus bespreek. Die familie het natuurlik reeds ’n vakansie-lied gekies: Hemel op Tafelberg deur Kurt Darren en Spoegwolf. Musiek doen iets buitengewoons. Dit vou mense in melodieë toe en laat jou jare later weer in oomblikke instap met jou hele hart en lyf.

Huis in die toekoms ná ons Switserse hoofstuk

Charl en ek praat deesdae dikwels oor wat volgende kom. Ons Switserse hoofstuk is besig om stadig tot ’n einde te kom. In Switserland het ons persoonlik gegroei, ’n wyer wêreldperspektief gekry, en geleer dat dit moontlik is om met ’n verlange in jou bors te leef.

Huis het iets geword wat ons deur afstand verstaan. Ons het besef dat Suid-Afrika, ons geboorteland, steeds ons tuiste is. Nie omdat dit perfek is nie. Nie omdat ons die uitdagings ignoreer nie. Ons sien die kompleksiteit. Ons verstaan die verbasing op mense se gesigte. En tog…

Suid-Afrika is waar ons mense is en waar humor selfs die moeilikste dae versag. Hier voel die son anders en jy kan kaalvoet op warm sand loop en in die see swem. Geloof is ingeweef in alledaagse veerkragtigheid. Dit is waar ons harte die diepste asemhaal.

Mense sal altyd menings hê oor waar ander behoort te woon. Elke familie dra sy eie verhaal, sy eie verlange, sy eie roeping.

Huis vorm homself soos die lewe verander

Huis, het ek besef, is nie ’n plek wat jy agterlaat of eendag terugkeer na nie. Dit skuif en hervorm soos die lewe verander. Dit verbreed met elke seisoen wat jy deurleef. Uiteindelik is huis nie ’n adres op ’n kaart nie, eerder die behoort wat jou hart herken, waar jy ook al jouself bevind.

Groete

Emsia